Blog

Wormen bij mensen

Wat zijn wormen?

Wormen (helminthen) zijn parasieten die leven in de darmen of organen van mensen en dieren. Ze kunnen uiteenlopende klachten veroorzaken. Over het algemeen bestaat de levenscyclus van wormen uit drie fasen: het eitje, de larve en de worm. De besmetting met wormen kan plaatsvinden via mens op mens, dier op mens, mens op dier en dier op dier. Dit gebeurt altijd via het inslikken van een eitje.

Verschillende soorten wormen

Mensen kunnen met verschillende soorten wormen geïnfecteerd raken. De meest voorkomende soorten in Nederland zijn :

  1. Aarsmaden (Enterobius vermicularis);
  2. Spoelwormen (Ascaris lumbricoides);
  3. Lintwormen (Cestoda);
  4. Zweepwormen (Trichuris trichiura).

In dit artikel gaan we dieper in op aarsmaden, spoelwormen en lintwormen.

Aarsmaden

Aarsmaden worden ook wel madewormen genoemd. Besmetting met dit soort wormen komt in Nederland het meest voor, met name bij kinderen.

Aarsmaden zijn kleine, komma-achtige wormen (0,5-1 cm) met een bleekgele, witte kleur. Ze leven in het onderste gedeelte van de dunne darm en bij de blinde darm. Hun levensduur is ongeveer acht weken. Aarsmaden komen `s avonds of `s nachts via de anus naar buiten en leggen hieromheen hun eitjes. Dit veroorzaakt jeuk.

De besmetting

Wanneer er door jeuk bij de anus wordt gekrabd, kunnen de eitjes van aarsmaden op de handen en onder de vingernagels terechtkomen. Via deze weg kunnen ze direct op andermans handen belanden, of indirect via speelgoed, een deurknop of andere gebruiksvoorwerpen. De eitjes van aarsmaden kunnen buiten het lichaam lang in leven blijven. Wanneer de eitjes langs deze weg vervolgens in de mond terechtkomen en worden ingeslikt, kunnen ze in de darmen belanden en daar uitkomen. Op deze manier kan iemand ook zichzelf steeds opnieuw besmetten.

De symptomen

U kunt een besmetting met aarsmaden herkennen door jeuk rond de anus. Ook de schaamlippen kunnen gaan jeuken. Als gevolg van krabben kan de huid hier geïrriteerd of zelfs ontstoken raken. U kunt aarsmaden ook in de ontlasting zien. Het zijn witte, dunne, beweeglijke wormen van circa een centimeter lang.
Een ernstige infectie van aarsmaden kan buikpijn, een verminderde eetlust en gewichtsverlies veroorzaken.

Spoelwormen

De spoelworm (‘Ascaris lumbricoides’) is 15-30 centimeter lang, 2-4 mm dik en heeft een bleekgele tot roze/ roodachtige kleur. De volwassen worm leeft in de dunne darm. Zijn levensduur is circa een jaar.

Besmetting

De besmetting gebeurt door het nuttigen van onvoldoende gewassen, besmette rauwe groenten, fruit en water. Meestal is dit onder gebrekkige hygiënische en sanitaire omstandigheden en gebeurt daarom maar weinig in Nederland. Besmetting met de ‘Ascaris lumbricoides’ vindt meestal in subtropische landen plaats.
Wanneer het eitje wordt ingeslikt, kunnen zich in de dunne darm de larven vormen. Deze boren zich door de darmwand heen en komen via de bloedbaan in de longen terecht. Vanuit hier kunnen ze (onopgemerkt) opgehoest en weer ingeslikt worden. Wanneer ze nu weer in de darmen terechtkomen, ontwikkelen ze zich tot volwassenen wormen die eitjes leggen. De verlaten het lichaam via de ontlasting.

Symptomen

U kunt een besmetting met Ascaris lumbricoides spoelwormen op de volgende manieren ontdekken:

  1. In de ontlasting. Spoelwormen lijken op regenwormen en kunnen kluwen vormen;
  2. Buikpijn;
  3. Koorts;
  4. Kriebelhoest.

Besmetting met honden –of kattenspoelwormen

In Nederland zien we met name besmettingen door eitjes van de ‘toxocaris’, een spoelwormsoort die ondermeer bij katten en honden voorkomt. Ze kunnen middels de ontlasting of pels van een besmette hond of kat, via de mond in het lichaam terechtkomen. Deze eitjes kunnen in het menselijk lichaam echter niet uitgroeien tot wormen. De onrijpe larven kunnen wel in verschillende organen blijven steken, om hier af te sterven. Dit kan klachten zoals ontstekingen en koorts veroorzaken.

Lintwormen

Lintwormen komen in Nederland maar zelden voor. Deze wormen kunnen vijf tot tien meter lang worden. Ze bestaan uit platte segmenten die u in de ontlasting kunt waarnemen. De larven van de lintworm ontwikkelen zich in de spieren van varkens of runderen.

Besmetting

Besmetting met een lintworm vindt plaats door het eten van rauw of niet goed doorbakken vlees, waarin de eitjes van deze worm zitten. Ook groenten met lintworm besmette mest kan een besmettingsbron zijn. Wanneer u de eitjes inslikt, groeien ze in uw darmen uit tot een volwassen exemplaar. Hier zet de kop van de lintworm zich vast in de darmwand. Aan de achterkant van de worm vallen er regelmatig segmenten af. Deze komen vervolgens in de ontlasting terecht.

Symptomen

Een lintworm geeft meestal geen klachten. Vaak wordt deze worminfectie opgemerkt door de één tot drie centimeter lange, wit-gele, beweeglijke segmenten in de ontlasting. Daarnaast kunt u last krijgen van:

  1. Vage buikpijn;
  2. Diaree;
  3. Licht gewichtsverlies;
  4. Vermoeidheidsklachten.

De (preventieve) behandeling van wormen

Een besmetting met aarsmaden en spoelwormen is vooral vervelend, maar hoeft niet per definitie behandeld te worden. Meestal verdwijnen deze wormen vanzelf. Bij een lintworm infectie is behandeling meestal wel noodzakelijk omdat de kop van de lintworm anders (meestal) in de darmwand blijft zitten.

Een goede hygiëne

De hoofdreden van besmetting met wormen is een gebrekkige hygiëne.
Om (zelf) besmetting met wormen te voorkomen, is goede hygiëne dus een must. Hieronder verstaan we onder andere:

  1. De nagels kortknippen;
  2. Handen wassen na ieder toiletbezoek en na buitenspelen;
  3. Tuinieren met tuinhandschoenen;
  4. Wc-bril, spoelknop, deurknop en speelgoed regelmatig goed reinigen;
  5. Groenten goed wassen;
  6. Geen rauw vlees eten;
  7. Honden en katten regelmatig ontwormen.

Wanneer u een worminfectie vermoedt of als deze is vastgesteld, dient u:

  1. Dagelijks een schone handdoek en schoon ondergoed te gebruiken;
  2. Ondergoed, handdoeken, beddengoed en nachtkleding op minimaal 60 graden Celsius te wassen;
  3. Aparte washandjes voor onder- en bovenlichaam te gebruiken;

Medicijnen

Het is tevens mogelijk om een worminfectie met medicijnen te bestrijden. Doe dit altijd in combinatie met een goede hygiëne. Er zijn twee wormdodende middelen, die zowel bij een infectie met aarsmaden, spoelwormen, lintwormen als zweepwormen gebruikt kunnen worden:

Mebendazol. Dit geneesmiddel is niet geschikt voor kinderen jonger dan twee jaar oud. Zwangere vrouwen kunnen ook beter geen mebendazol gebruiken;

Albendazol. Dit geneesmiddel wordt ook gebruikt om andere worminfecties te behandelen,vooral worminfecties die in de tropen voorkomen.

Beide middelen bestaan uit tabletten die de wormen, hun eitjes en larven doden door de opname van voedingstoffen in de worm te verhinderen. De dode wormen en larven verlaten het lichaam via de ontlasting.

Het gebruik van Mebendazol
Uit welke dosering een wormenkuur met mebendazol bestaat, is afhankelijk van de wormensoort waarmee iemand besmet is.

Bij een infectie met aarsmaden dient er één tablet te worden geslikt en twee tot drie weken later nog één. De herhaling is nodig omdat er dan mogelijk nog eitjes in leven zijn. Deze komen na twee tot drie weken uit;

Bij een infectie met spoelwormen, lintwormen en zweepwormen dient er gedurende drie dagen, twee maal daags een tablet geslikt te worden. Indien nodig kan de kuur na drie weken herhaald worden.

Bronnen: Thuisarts.nl, darmparasiet.nl