Blog

Vitamine D tekort

Vitamine D tekort

Als u dit leest terwijl u in elkaar gedoken achter uw pc zit en bedenkt dat u de zon mist, dan is dat met een goede reden. De zon is niet alleen leuk voor het strand en een stralende teint, zonlicht voorziet ook voor 90% in de vitamine D-behoefte van het lichaam en is daarmee een essentiële bouwstof voor uw lichaam.

Wat is vitamine D?

Waarschijnlijk heeft u weleens wat over vitamine D gelezen of gehoord – op etiketten, van vrienden of misschien zelfs van een dokter. Ondanks zijn naam is vitamine D eigenlijk een hormoon dat werkt door in de cellen biochemische reacties in gang te zetten die zorgen voor sterke botten. Vitamine D bevordert namelijk de opname van calcium en fosfaat uit voeding. Calcium en fosfaat op hun beurt zijn belangrijk voor een goede opbouw van botten en gebit. Er lijkt ook een verband te zijn tussen vitamine D en kanker, hartziektes en diabetes, maar dit is nog niet onweerlegbaar aangetoond.

Risicogroep vitamine D tekort

Volgens schattingen heeft zo’n 15% van de volwassenen en een nog hoger percentage van de ouderen een vitamine D-tekort. Het komt ook veel vaker voor – het is zelfs eerder regel dan uitzondering – onder mensen met een getinte huid die in Europa wonen, omdat dit huidtype minder zonlicht absorbeert.

Anderen die een groter risico lopen op een vitamine D-tekort zijn mensen met malabsorptie (bijvoorbeeld door een glutenallergie, alvleesklieraandoening of verwijdering van een gedeelte van de darm), vrouwen met osteoporose en mensen die steroïden of medicijnen tegen epilepsie moeten nemen.

Gevolgen vitamine D tekort

De gevolgen van een vitamine D-tekort kunnen vervelend en zelfs ernstig zijn. Bij kinderen (vooral erg jonge kinderen) kan het leiden tot botvergroeiingen, zoals O-benen of X-benen, en kan het van invloed zijn op de groei van de lange botten en de tanden. Volwassenen met een tekort hebben vaak geen klachten. Als ze al ergens last van hebben zijn dat meestal spierklachten en vermoeidheid.

Vitamine D tekort vaststellen

U kunt heel eenvoudig vaststellen of je een vitamine D-tekort hebt door middel van een bloedtest. Het is wel van belang ook de tegenhanger PTH (parathyroïdhormoon) en het calciumniveau te meten. Vervolgens kan uw dokter een veilige en effectieve behandeling voorstellen.

Hoewel niet alle dokters het eens zijn over het optimale vitamine D-niveau, wordt ten minste 75 mmol/liter als acceptabel beschouwd. Behandeling is dan niet nodig. Een niveau van minder dan 30 mmol/liter wordt beschouwd als vitamine D-deficiëntie en moet behandeld worden met vitamine D-supplementen van tot 300.000 IE over weken. Toediening kan op verschillende manieren plaatsvinden. Een niveau van 30-50 mmol/liter is vaak de moeite waard om te behandelen als er een duidelijk risico bestaat dat het tekort groter wordt, bijvoorbeeld bij mensen die tot de eerder genoemde risicogroepen behoren.

Bij een niveau van meer dan 50 mmol/liter of als het normale niveau is hersteld, is het belangrijk om het vitamine D-niveau op peil te houden met behulp van zonlicht en voeding. Helaas valt dat vaak nog niet mee.

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zonlicht (UV-B) voor de aanmaak van voldoende vitamine D is voor mensen met een licht huidtype ongeveer 15 minuten blootstelling van het gezicht en de armen aan de zon tussen 10.00 en 15.00 uur. Mensen met een donkerdere huid moeten langer in de zon blijven voor dezelfde aanmaak van vitamine D. In Europa maken het weer en onze drukke agenda’s het vaak moeilijk om voldoende zonlicht te krijgen.

Bronnen vitamine D

Verder vindt u vitamine D in vette vissoorten (zoals zalm, makreel en tonijn), melk, eieren en in sommige verrijkte voedingsmiddelen zoals cornflakes. Gemiddeld krijgt een persoon dagelijks ongeveer 400 IE binnen, terwijl de aanbevolen hoeveelheid 800-2000 IE per dag is. Daarom is het vaak verstandig om de vitamine D-inname aan te vullen, zeker in de donkere maanden van oktober tot maart.

Wees echter wel voorzichtig met de inname van vitamine D-supplementen, zeker in geval van nierproblemen of zwangerschap. De supplementen bevatten ook vaak arachideolie of sojaolie, waar sommige mensen allergisch voor zijn. Bovendien kan er een wisselwerking zijn met bepaalde medicijnen voor hartziektes, schildklieraandoeningen en epilepsie. Let er bij het nemen van supplementen ook op niet te veel in te nemen, dat kan weer leiden tot een verhoogd calcium en te veel parathyroïdhormoon. Raadpleeg zoals altijd een dokter als u nog vragen heeft.

© Syed Z Arfeen
Medisch adviseur
December 2014