Blog

Smaak; van tong tot breinstimulatie

Smaak; van tong tot breinstimulatie

Ik geef je een rondleiding door de wereld van smaak. Dan heb ik over het smaakvermogen van de tong en de hierop volgende mysterieuze chemische processen die zich afspelen in het brein. Van tong tot sensationele hersenstimulatie, laten we dit eens nader bekijken! Klaar voor de wonderbaarlijke rit?

Tongtastisch

We starten ons avontuur op de tong. Wat zou zich hier afspelen als je aan het kauwen bent op je favoriete ontbijt?

De tong is niet alleen een instrument om diepzinnige gesprekken mee te kunnen voeren, het is bovenal een gespierde smaakspons. Op de tong zitten namelijk smaakpapillen die smaak kunnen waarnemen. Voel je die kleine bultjes op de tong? Dat zijn ze. Dit zijn echter niet de enige smaakreceptoren in de mond. Wanneer voedsel in de mond komt wordt smaak ook ervaren door receptoren op het gehemelte en in de keelholte bij het slikken. Zo kunnen we verschillende smaken ervaren, zoals de schrik van bittere smaken, de wrange smaak van zuur eten, de hartigheid van zoute snacks en umami en het behaaglijke gevoel van zoetigheid. Smaakstoffen worden als het ware als informatie opgenomen door de smaakreceptoren, die worden doorgegeven aan de hersenen en die bepalen of dat de smaak ervaren wordt als aangenaam of vies.

Voor velen van ons is de tong een zoetighedenmagneet. Gummibeertjes en stroopwafels kunnen zorgen voor tongstrelend genot. Van baby af aan houden we van zoet en bij sommigen blijft dat tot grijze haren ons hoofd bedekken. Hoe dat komt is niet alleen aan de tong te wijten, daar spelen onze hersenen een belangrijke rol in. Laten we daar eens verder kijken in het vervolg van de rondleiding.

Brainiac

We zijn gearriveerd in de hersenen. Deze grijze massa heeft namelijk nogal wat te zeggen over hoe we voedsel ervaren. In de hersenen bevinden zich tal van zenuwcellen. Deze zenuwcellen communiceren met elkaar om processen in ons lijf op gang te houden, zoals het verteren van voedsel of de aanmaak van nieuwe cellen. Nu vraag je je zich misschien af wat dit te maken heeft met eten en smaak, of niet? In de hersenen spelen verschillende chemische processen zich af zodra er op voedsel wordt gekauwd. Dat komt doordat bepaalde voedingsstoffen invloed hebben op de aanmaak van stoffen in ons brein. Stofjes die ons lijf nodig heeft om goed te functioneren en die ervoor zorgen dat wij ons goed voelen. Voeding is dus van invloed op de gezondheid van het lichaam, maar ook op ons emotionele huishouden. Een paar stofjes is daar grotendeels verantwoordelijk voor.

Dopamine

Dopamine maakt het immuunsysteem sterk en zorgt voor doorzettingsvermogen. Ook maakt het dat we ons tevreden en beloond voelen. Ken je dat gevoel van een enorme behoefte aan cafeïne? Daar schreeuwt het lijf om als het dopaminegehalte laag is, het geeft een tijdelijk een powerboost. Net als alcohol, drugs en suikers. Deze middelen geven een goed gevoel. Ze hebben echter een verslavende werking waardoor we blijven verlangen naar een herhaling. Op lange termijn geeft het echter nooit meer dezelfde kick. Een gezonde manier om het dopaminelevel op peil te houden bereik je door het eten van onder andere vlees en vis, avocado en noten. Ook door (bed) sport komt dit stofje vrij. Aan de slag dus!

Serotonine

En dan is er de stof serotonine. Dat is een echte baas als het aankomt op ons gelukgevoel. Het is van invloed op je slaappatroon, je stemming en pijnervaring. Je begrijpt wel dat als dit stofje vrolijk rondzweeft in je hersenpan, dat je je kiplekker voelt. Aan de andere kant: als het serotoninegehalte laag is, kun je je zich flink down voelen. Door suiker en koolhydraten te eten neemt het serotoninegehalte (tijdelijk) toe en voelen we ons zalig. Daarna volgt er helaas een dip waardoor we opnieuw behoefte hebben aan suiker om ons weer goed te voelen. Herkenbaar?

Dus datgene waar je zin in hebt, zoals koffie of taart, heeft niet zo zeer te maken met de smaak die we ervaren in de mond, maar vooral met dat wat onze hersenen nodig hebben aan stofjes om te kunnen functioneren. Onze hersenen zijn dus eigenlijk een grote fabriek van gelukzalige stofjes.

Het beloningscentrum

Tijd voor de laatste stop van de rondleiding van smaak. We bevinden ons nu in een heel speciaal gebied in de hersenen: het beloningscentrum.

Hoe voel jij je als je op de bank ploft en een heerlijk stuk chocolade kunt proeven of als je na een drukke werkweek een lekker koud biertje kunt drinken tijdens de vrijdagmiddagborrel? Euforisch! Extatisch! In verrukking! Dat gebeurt er wanneer ons beloningscentrum geprikkeld wordt doordat er dopamine vrijkomt in de hersenen. Met name middelen als alcohol en drugs oefenen een gigantische kracht uit op ons beloningssysteem: we voelen ons direct lekker en gelukkig. Suiker brengt dit effect ook teweeg; het prikkelt namelijk precies hetzelfde gebied in de hersenen als drugs. Dit feel good effect maakt het zo moeilijk om te stoppen met het genotmiddel van je keuze, hier valt suiker dus ook onder. Er is sprake van directe behoefte bevrediging, iets wat we niet voelen bij het eten van een omelet met kaas. Terwijl dit veel gezonder is en het lange termijn effect duurzamer is. Tja, bied maar eens weerstand tegen de overredende kracht van genot…..

Ik hoop dat je hebt genoten van de rondleiding en nu beter weet hoe smaakt werkt.