Blog

Noodanticonceptie

Noodanticonceptie

In het leven gebeuren nu eenmaal onverwachte dingen. Zelfs met alle goede bedoelingen zijn er omstandigheden waar je niet altijd vat op hebt en die onvoorziene gevolgen met zich meebrengen. Dit geldt ook voor seks en anticonceptie.

Er zijn veel vormen van anticonceptie, van barrièremiddelen zoals condooms tot reguliere voorbehoedsmiddelen zoals de pil, de pleisterpil, de prikpil en spiraaltjes die om de zoveel tijd worden ingebracht. Het kan echter zijn dat deze middelen niet voorhanden zijn of correct worden gebruikt. En zelfs als dit wel zo is, zijn ze niet altijd 100% betrouwbaar. Gelukkig zijn er in dit soort situaties noodmiddelen die gebruikt kunnen worden om zwangerschap te voorkomen.

Er zijn verschillende vormen van noodanticonceptie: de morning-afterpil Norlevo (levonorgestrel) of EllaOne (ulipristalacetaat) en intra-uteriene noodanticonceptie (het noodspiraaltje). De morning-afterpil wordt verreweg het meest gebruikt omdat deze gemakkelijk verkrijgbaar en eenvoudig in het gebruik is. Voordat we hier verder op in gaan, eerst kort iets over het (nood)spiraaltje.

Spiraaltje
Het spiraaltje is een klein voorwerp met zaaddodend effect dat in de baarmoeder wordt ingebracht. Voordelen zijn dat het heel betrouwbaar is (99,9%) en tenminste vijf jaar kan blijven zitten en dus continue bescherming tegen zwangerschap biedt. Het noodspiraaltje kan bovendien tot vijf dagen (120 uur) na een risicocontact geplaatst worden. Het spiraaltje vergt wel enige planning omdat er een afspraak met een huisarts of kliniek gemaakt moet worden voor het inbrengen.

Morning-afterpil
Een andere vorm van noodanticonceptie is de morning-afterpil. De kans op zwangerschap is het kleinst als de morning-afterpil binnen 12 uur na geslachtsgemeenschap wordt ingenomen. Daarna neemt de effectiviteit geleidelijk af. Na 72 uur heeft het geen zin meer om de morning-afterpil in te nemen. Bovendien is het aan te raden om zelfs na gebruik van de morning-afterpil een barrièremiddel te gebruiken tot de volgende menstruatie voor het geval dat de pil niet goed werkt.

Bijwerkingen
Levonorgestrel veroorzaakt helaas wat bijwerkingen. Bij 15% van de gebruikers komt misselijkheid en braken voor. Als je binnen drie uur na inname van de morning-afterpil moet overgeven, kan het zijn dat pil niet goed is opgenomen. Neem in dat geval zo snel mogelijk een nieuwe pil in. Andere bijwerkingen zijn buikpijn, onregelmatige bloedingen en duizeligheid.

Let op
De morning-afterpil is niet voor iedereen geschikt. Mensen die een trombosebeen, longembolie of buitenbaarmoederlijke zwangerschap hebben gehad, een leveraandoening hebben of medicijnen tegen epilepsie slikken, doen er verstandig aan eerst een arts te raadplegen voordat ze een noodanticonceptiemiddel gebruiken. De morning-afterpil wordt bovendien afgeraden voor vrouwen die borstvoeding geven.

Ulipristalacetaat
Een andere morning-afterpil is de EllaOne (ulipristalacetaat). Deze pil werkt op een andere manier maar heeft hetzelfde effect, namelijk het voorkomen of uitstellen van de eisprong. Ulipristalacetaat beschermt net zo goed tegen zwangerschap als levonorgestrel en heeft nagenoeg dezelfde bijwerkingen. Net als levonorgestrel is ulipristalacetaat het meest effectief als het zo snel mogelijk na onbeschermde geslachtsgemeenschap wordt ingenomen. Ulipristalacetaat heeft als extra voordeel dat het langer werkzaam is (tot 120 uur of vijf dagen na seksueel contact). Nadelen zijn dat het slechts één keer per cyclus kan worden gebruikt en de werkzaamheid van de reguliere pil kan beïnvloeden.

© Syed Z Arfeen
Medisch adviseur
Augustus 2014