Blog

Multiple sclerose (MS)

Multiple sclerose (MS)

Hoewel ik dingen graag positief benader, kan ik weinig positiefs zeggen over multiple sclerose (MS). Dit is de meest voorkomende aandoening van het centrale zenuwstelsel, die wordt veroorzaakt door een falend immuunsysteem. De precieze oorzaken en triggers van MS zijn niet bekend en de behandelingsmogelijkheden zijn beperkt. Op de lange termijn is het een progressieve ziekte met zeer ernstige gevolgen. 50% van de MS-patiënten raakt binnen 15 jaar invalide en hun levensverwachting wordt gemiddeld met 10 jaar verkort.

Wat is multiple sclerose?

Ondanks de enorme vooruitgang die de afgelopen 20 jaar is geboekt – vroeger werd MS als onbehandelbaar beschouwd – vormt de ziekte nog steeds een medische uitdaging. MS komt het meest voor onder jongvolwassenen in de leeftijd van 20 tot 50 jaar. Multiple sclerose betekent ‘harde plekken op meerdere plaatsen’ (multiple=meervoudig; sclero= hard). De naam is afgeleid van het ziekteproces, waarbij de isolatielaag rondom de zenuwen in de hersenen en ruggenmerg beschadigd raakt (of in ieder geval zichzelf niet meer herstelt), waardoor op verschillende plaatsen ‘plaques’ (harde plekken) ontstaan. Daardoor kan het centrale zenuwstelsel niet meer optimaal functioneren. De resulterende symptomen zijn ernstig en zeer uiteenlopend.

Symptomen

Symptomen waar MS-patiënten veel last van hebben zijn onder andere krachtverlies, stijfheid, vermoeidheid, evenwichtsstoornissen, geheugenproblemen, slecht zien, problemen met plassen en depressie. Van deze symptomen komen visuele en motorische klachten het meest voor. Maar verschillende patiënten hebben in verschillende stadia en in verschillende mate last van de verschillende symptomen. Aan de hand van het individuele klachtenpatroon wordt de vorm van multiple sclerose vastgesteld, evenals de mogelijkheden voor behandeling en de verwachte resultaten van behandeling.

Relapsing-remitting MS

Het belangrijkste onderscheid is dat tussen patiënten met geleidelijke functievermindering en patiënten waarbij aanvallen tot beschadiging leiden, die het lichaam (bijna) volledig herstelt. De aanvallen noemt men ‘relapses’ en de herstelfase de ‘remitting phase’, daarom spreekt men hier van relapsing-remitting MS. Deze laatste vorm is gunstiger, aangezien in deze fase behandeling met medicijnen mogelijk is en ook het meest effectief is.

Relapsing-remitting MS is ook de meest voorkomende vorm. In sommige gevallen, als er sprake is van meer dan één aanval met duidelijke symptomen, kan al een voorlopige diagnose worden gesteld. Om de diagnose te bevestigen is verder onderzoek nodig: een MRI-scan (waarop plaques zichtbaar zijn), een lumbaalpunctie (om ontstekingen aan te tonen) en testen om de zenuwgeleiding te meten. MS-patiënten hebben gemiddeld één aanval per jaar.

Behandeling

De behandeling gaat op drie fronten de strijd met de ziekte aan. Allereerst worden actieve symptomen zoals pijn bestreden met pijnstillers, bijvoorbeeld op basis van codeïne, en met steroïden. Ten tweede wordt de frequentie van aanvallen teruggebracht met behulp van medicijnen die het immuunsysteem ondersteunen, om te voorkomen dat de symptomen terugkeren. En ten derde verkleinen deze medicijnen de kans op invaliditeit op de lange termijn.

Medicatie

Er zijn ongeveer tien verschillende medicijnen voor het immuunsysteem die MS-patiënten kunnen nemen. De twee meest voorgeschreven zijn interferon-bèta en glatirameer-acetaat. Deze medicijnen zijn veilig en verminderen de frequentie van aanvallen (met 30%). Ze kunnen echter wel ernstige bijwerkingen hebben en de overlevingskans op de lange termijn blijft moeilijk te voorspellen.

Alternatieve therapieën

Het zijn moeilijke keuzes die MS-patiënten moeten maken. Ongeveer de helft van de patiënten zoekt zijn heil in alternatieve therapieën zoals aangepaste voeding, acupunctuur, yoga of vitamine D-supplementen. De effectiviteit hiervan is echter niet bewezen. Maar zoals gezegd blijf ik graag positief. Daarom wil ik besluiten met de hoop op betere behandelingen en effectievere medicijnen. Er wordt nog steeds volop onderzoek gedaan naar de werking van het immuunsysteem en herstel van de zenuwlaag om MS beter te kunnen behandelen.

© Syed Z Arfeen
Medisch adviseur
Mei 2015