Blog

Melk. Goed of slecht voor elk?

Melk. Goed of slecht voor elk?

Vandaag ga ik verder met mijn onderzoek betreft gezond eten. Zoals je terug kunt lezen, ben ik begonnen met het onder de loep nemen van onze basis; de Schijf van Vijf. Ondertussen heb ik de volgende onderwerpen al besproken in mijn eerdere blogartikelen;

    Goede en Slechte Vetten, Vet lastig
    Brood-nodig of niet?

Deze keer ga ik het hebben over melk, wat staat in het vakje ‘zuivel, vlees, vis en vervangers’.

Wat zit er nu precies in melk?

Koemelk is de melk die door mensen in Nederland en België het meest wordt gedronken. Een koe produceert pas melk als er een kalf is geboren. Wat zit er nu eigenlijk in die melk?

Suikers
Een liter melk of yoghurt bevat gemiddeld 40 gram suiker (4 gram per 100 ml) in de vorm van lactose. Per 100 gram komt dit ongeveer neer op:

    • Melk, halfvol: 1 suikerklontje
    • Melk, magere: 1 suikerklontje
    • Melk, volle: <1 suikerklontje

De lactose bestaat uit 2 suikers, de helft glucose en de andere helft galactose. Mensen met een sucrose- of lactose intolerantie moeten dus opletten met melk.

Vetten
Rauwe koemelk wordt in de meeste Europese landen niet rechtstreeks verkocht aan de consument. De consumptiemelk die in de winkel te koop is, is gepasteuriseerd en bevat na behandeling in de zuivelfabriek een gestandaardiseerde hoeveelheid melkvet:

    • volle melk: meer dan 35 g/l
    • halfvolle melk: tussen 15 g/l en 18 g/l
    • magere melk: 0 tot minder dan 3 g/l

Eiwitten
De eiwitten in koemelk bestaan voor circa 80% uit caseïne en voor de resterende 20% uit wei. Wei is wat overblijft bij de kaasproductie. Weiproteïne-concentraat wordt door sporters gebruikt om spiergroei en -herstel te bevorderen. Caseïne is een lastig te verteren eiwit. Voor mensen met buikklachten is het verstandig andere opties te bekijken.

Waarom drinken we ( zo veel ) melk?

Begin jaren dertig was er een enorm melkoverschot. Er was toen ook sprake van een recessie, vooral op het platteland ging het slecht. De boeren moesten aan het werk gehouden worden. Daarom werd in 1934 het Zuivelbureau opgericht met als taak Nederland aan het melk drinken te krijgen. Het Zuivelbureau richtte zich vooral op de jeugd, compleet met gesubsidieerde schoolmelk, ‘Melk moet’, ‘de M-Brigade’ (1957), ‘Joris Driepinter’ (1961), ‘Melk is goed voor elk’ en ‘Melk de witte motor’ (1983).

De marketing van het Zuivelbureau heeft zijn doel ruimschoots bereikt, de nieuwe generatie Nederlanders is melk gaan drinken en blijven dat ook trouw doen.

Koemelk is helemaal niet zo goed voor je botten

Er zijn echter steeds meer wetenschappelijke studies beschikbaar die stellen dat melk drinken eigenlijk helemaal niet zo gezond is. De zuivelindustrie beweert dat melk goed is voor gezonde botten, maar Amerikaans onderzoek onder ruim 121.000 verpleegsters laat zien dat de vrouwen die het meeste melk dronken 45% meer kans hadden op een gebroken heup dan vrouwen die maar weinig of geen melk dronken.

Met logisch nadenken kom je zelf ook tot deze redenatie. Nederland staat namelijk met 60 liter per persoon per jaar (2011) hoog in de wereldranglijst van koemelkconsumptie. Dan zou je zeggen dat er hier bijna geen osteoporose (botontkalking) voor zou moeten komen. Hoe komt het dan dat Nederland ook hoog staat in de wereldranglijst van osteoporose-patiënten?

Gezondheidsraad: te veel calcium is niet verstandig

Melk bevat grote hoeveelheden calcium. In Nederland krijgen mensen die gezond eten volgens de Gezondheidsraad echter al voldoende calcium binnen. Daarom heeft de Nederlandse Gezondheidsraad eind 1998 al geadviseerd geen extra calciumsuppletie te gebruiken als preventie tegen botontkalking. De Gezondheidsraad legt meer de nadruk op vitamine D suppletie. Vitamine D verbetert de opname van calcium in het lichaam, wat wel weer zorgt voor sterkere boten.

Mijn conclusie

Een generatie geleden gaf de gemiddelde melkkoe nog negen liter melk per dag, tegenwoordig is dat 56 liter. Dit zet je toch aan het denken.

Als jij het idee hebt dat melk om een of andere reden niet meer goed valt, schakel dan over op alternatieven. Heb je nergens last van? Blijf dan melkproducten gebruiken als je er van houdt, niet omdat het gezond zou zijn voor je botten of tanden.

Heb je wel last van klachten zoals vermoeidheid, maag- darmklachten, hoofdpijn of eczeem? Probeer eens 2 weken geen zuivelproducten te gebruiken en kijk wat er gebeurd.

Heb je iemand in je familie die lactose-intolerant is, klachten heeft door zuivel of Chrohn? Let dan meer op je zuivelinname en vervang het eventueel voor ( ongezoete! ) plantaardige varianten zoals amandel- of kokosmelk ( sojamelk wordt niet door iedereen goed verdragen ).

Andere optie? Probeer geitenmelk eens als variant. Geitenmelk is lichter verteerbaar en geeft minder vaak aanleiding tot overgevoeligheidsreacties en maag-darmklachten.

Tot de volgende keer!

Gebruikte bronnen:
Website Gezondheidsraad
Website Wikipedia
Website NCBI
Website Pilliewillie
Website Voedselzandloper
Website Eten-en-drinken.infonu
Website Telegraaf
Website Het Voedingscentrum