Blog

Medicijntekort in Nederland

Medicijntekort in Nederland

Tekort aan medicijnen

Het zal je maar gebeuren: je gaat naar de apotheek om je medicijnen op te halen en dan krijg je ineens te horen dat het geneesmiddel niet meer beschikbaar is. Helaas komt deze situatie tegenwoordig steeds vaker voor. Ook voor huisartsen en apothekers is dit een dagelijkse frustratie. Het is een wereldwijd probleem, maar in Nederland is het erger dan bij onze buurlanden. Het medicijntekort is sterk gegroeid de afgelopen jaren: van 242 in 2011 naar 732 in 2017.

En we hebben het dan niet over een hoestdrankje of aspirientje, maar over middelen tegen ernstige aandoeningen, zoals borstkanker, depressies, blaasontstekingen en schildklierproblemen. De tekorten zijn in vier jaar tijd vervijfvoudigd. Hoe kan het gebeuren dat zoiets belangrijks als medicijnen uitverkocht kunnen raken? En wat zijn de gevolgen van deze tekorten?

Oorzaken medicijntekort

Een tijdelijk tekort aan geneesmiddelen kan te maken hebben met logistieke problemen. Slordige planning, productieproblemen of een plotseling toegenomen vraag naar een bepaald medicijn kunnen de oorzaak zijn waarom de apotheek ineens ‘nee’ moet verkopen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij Thyrax, het schildkliermedicijn dat niet leverbaar was vanwege een verhuizing van de fabriek. Maar soms verdwijnen geneesmiddelen ook definitief van de markt. In dat geval is de reden vaak economisch. Nederland is klein en biedt dus een relatief kleine afzetmarkt. Bovendien zijn de prijzen hier laag, waardoor het voor geneesmiddelenproducenten al snel niet meer interessant is om hun spullen hier aan de man te brengen.

Apothekersorganisatie KNMP geeft aan dat het medicijntekort een gevolg is van een zogenoemde preferentiebeleid. Zorgverzekeraars vergoeden alleen de goedkoopste variant van medicijnen, waardoor de huisarts die moet voorschrijven.

Gevolgen medicijntekort

Heeft de apotheek jouw geneesmiddel niet meer op voorraad, dan krijg je een alternatief medicijn mee. Dat lijkt een goede oplossing, maar geeft in de praktijk nogal eens problemen. Het alternatieve geneesmiddel heeft dan misschien wel dezelfde werkzame stof, maar kan toch een hele andere uitwerking hebben. Dat komt omdat er andere hulpstoffen aan het medicijn zijn toegevoegd, waardoor de werkzame stof bijvoorbeeld langzamer of juist sneller vrijkomt. Bij sommige aandoeningen luistert de werking van het medicijn heel nauw. Een alternatief geneesmiddel kan dan voor vervelende bijwerkingen zorgen.

Resistentie

Een medicijntekort is niet alleen belastend voor de patiënt, maar kan gevaarlijk zijn voor de hele volksgezondheid. Zo waarschuwt de KNMP (Koninklijke Maatschappij te Bevordering van de Pharmacie), dat het tekort aan antibiotica een toename van het aantal resistente bacteriën kan veroorzaken. Als specifieke antibiotica niet verkrijgbaar zijn, moet er worden overgestapt op een breedspectrummiddel. Bacteriën worden sneller resistent tegen deze middelen, waardoor het steeds moeilijker wordt om simpele bacteriële infecties te bestrijden.

Oplossingen

Het is duidelijk dat de situatie nijpend is. Maar hoe lossen we het tekort aan medicijnen op? De KNMP vindt dat er een meldplicht voor fabrikanten moet komen. Als deze tijdig waarschuwen voor leveringsproblemen, kan de apotheek op tijd overschakelen op een andere leverancier. Andere belangenbehartigers, zoals patiëntenfederatie NPCF, vragen om een strenger toezicht op de levering van veelgebruikte medicijnen. Zorgverzekeraars Nederland pleit voor meer transparantie in de farmaceutische wereld.

Het ministerie van Volksgezondheid is bezig met een oplossing. Minister Schippers schrijft in een brief aan de Tweede Kamer dat de boete fors wordt verhoogd voor farmaceutische bedrijven die verwijtbaar een tekort aan medicijnen veroorzaken. Namelijk van 45.000 naar 820.000 euro. De minister hoopt dat de verhoging van de boete afschrikt en dat farmaceutische bedrijven hierdoor worden aangespoord om medicijntekorten te voorkomen. Hiervoor is wel een wetswijziging nodig en dit kost tijd.

Wat te doen bij medicijntekort?

Het kan ook jou overkomen dat je met lege handen bij de apotheek vandaan komt. Wat doe je als je medicijnen niet meer leverbaar zijn? Een paar tips:

  1. Dokteronline.com kan voor u een online consult met geregistreerde en onafhankelijke EU-artsen regelen. Het eventueel daaruit voortkomende recept wordt naar uw huisadres gestuurd of – indien u daartoe opdracht geeft – door ons doorgestuurd naar Blueclinic. Deze website heeft toegang tot verschillende apotheken in Europa welke uw recept in ontvangst kunnen nemen en u het receptplichtige product kunnen verkopen en thuis bij u af kunnen leveren.
  1. Bestel je medicijnen altijd ruim van tevoren. Wacht dus niet met het aanvragen van een herhaalrecept tot je aan je laatste portie medicijnen bent begonnen, maar doe dat een maand (of twee) eerder. Mocht het medicijn niet meer verkrijgbaar zijn, dan heb je in ieder geval nog een voorraadje in huis én tijd om te zoeken naar een oplossing.
  1. Overleg met een arts als blijkt dat je reguliere medicijn niet leverbaar is. Een arts weet welk alternatieve middel de minste kans op bijwerkingen geeft.
  1. Ga je een alternatief middel gebruiken? Let dan goed op hoe je lichaam reageert op het nieuwe medicijn. Raadpleeg bij bijwerkingen of andere klachten direct een arts.

Bronnen: KNMP, Zorgverzekeraars Nederland, Trouw.nl, NOS.nl