Blog

Medicijnen in het verkeer

Medicijnen in het verkeer

Verkeersongelukken

We zijn steeds mobieler en afhankelijker van de auto om van A naar B te komen. We brengen steeds meer uren van ons leven op de weg door – waar het gevaar in een klein hoekje kan zitten. Verkeersongelukken zijn in de meeste landen de belangrijkste niet-natuurlijke doodsoorzaak. Jongeren tot 25 jaar lopen het grootste risico om bij een verkeersongeval betrokken te raken vanwege hun roekeloze rijgedrag, terwijl ouderen vaker betrokken zijn bij een ongeval als gevolg van de bijwerkingen van medicijnen.

Risico’s bijwerkingen

Concentratievermogen

Het veilig besturen van een auto vereist zowel mentale concentratie als fysieke coördinatie. Alles wat de concentratie of coördinatie kan beperken, zoals alcohol en drugs (cocaïne, cannabis, opwekkende middelen), maakt autorijden risicovoller. Niet alleen voor de bestuurder maar ook voor andere weggebruikers.

Vaak wordt vergeten dat ook (receptplichtige) medicijnen het concentratie- en coördinatievermogen kunnen beïnvloeden. Veel medicijnen hebben bijwerkingen waarmee rekening gehouden moet worden bij het autorijden. Uit een Belgisch onderzoek uit 1999 naar de indeling van medicijnen naar hun invloed op verkeersrisico’s bleek dat 42 soorten medicijnen (24% van alle medicijnen) in meer of mindere mate invloed hebben op de verkeersveiligheid.

Spiercoördinatie

Fysiek gezien kunnen medicijnen de spiercoördinatie hinderen of verminderen, met bijwerkingen als schokkende bewegingen of tragere reflexen als u een noodstop moet maken. Bepaalde medicijnen kunnen het gezichtsvermogen beïnvloeden, wat duidelijk een negatieve invloed heeft op de rijvaardigheid.

Sufheid

Mentaal gezien kunnen bepaalde medicijnen sufheid veroorzaken of invloed hebben op de waarneming of het denkvermogen, wat eveneens afbreuk doet aan de verkeersveiligheid. Daarnaast kunnen medicijnen bijwerkingen als misselijkheid en maagklachten hebben, waardoor de concentratie die nodig is om veilig aan het verkeer deel te nemen, kan ontbreken.

Medicijnen waar u rekening mee moet houden

De volgende zijn de meest voorgeschreven en rijgevaarlijke geneesmiddelen om op te letten:

  1. Opiaten – waaronder codeïne. Deze zitten vaak in pijnstillers maar zijn ook in veel hoest- en antigriepmiddelen te vinden.
  2. Kalmerende middelen – zoals benzodiazepines als diazepam, temazepam en lorazepam, welke worden gebruikt om angsten of slapeloosheid te behandelen.
  3. Slaappillen – zoals zopiclon en zolpidem.
  4. Antidepressiva – in het bijzonder die tot de tricyclische groep behoren, zoals amitriptyline dat duizeligheid, slaperigheid en gezichtsstoornissen kan veroorzaken.
  5. Antihistaminica – sommige daarvan hebben een kalmerend effect, zoals chloorfeniramide.
  6. Antihypertensiva – zoals bètablokkers die duizeligheid kunnen veroorzaken door bloeddrukdaling.
  7. Cafeïne- en stimulerende pillen – deze kunnen fysieke en mentale prestaties beïnvloeden.

Categorie 1 (opiaten) en 2 (kalmerende middelen) worden als de meest gevaarlijke beschouwd. In Groot-Brittannië bepaalde nieuwe wetgeving in 2015 maximale bloedwaarden voor deze geneesmiddelen. Zijn de waarden hoger dan deze maximale waarden, dan is het verboden om zonder voorafgaande toestemming van een arts een voertuig te besturen.

Voor andere categorieën is het echter moeilijk om het risico van alle geneesmiddelen die tot de groep behoren te classificeren. Zo kwam uit het Belgische onderzoek naar voren dat 7 van de 24 antihistaminica en 12 van de 20 bètablokkers geen gevaar opleverden voor de verkeersveiligheid. Daarom is het belangrijk om voor elk afzonderlijk product te kijken wat de mogelijke bijwerkingen zijn.

Verschillende uitwerkingen

Houd er ook rekening mee dat geneesmiddelen op verschillende mensen een verschillende uitwerking kunnen hebben. Het is moeilijk om duidelijke wettelijke beperkingen en richtlijnen af te geven voor veel geneesmiddelen, omdat het de uitwerking afhankelijk is van de dosis, tijd tussen het innemen en rijden, wisselwerking met andere medicijnen, persoonlijke tolerantie voor het geneesmiddel en de algemene gezondheid van de bestuurder. Laat bij twijfel de auto staan!

Advies

Rij niet bij twijfel

Het kan niet vaak genoeg benadrukt worden: als u twijfelt of u veilig kunt deelnemen aan het verkeer met een bepaald geneesmiddel, doe het dan niet! Bespreek eerst met uw arts of apotheker of het veilig is om achter het stuur te kruipen.

Voorzichtig met nieuwe medicijnen

Wees ook extra voorzichtig als u voor het eerst een nieuw medicijn gebruikt. Uit een Noors onderzoek uit 2007 bleek dat het risico op een verkeersongeval door medicijnen het grootst is in de eerste week van medicijngebruik.

Hou rekening met alcoholconsumptie

Iets anders om rekening mee te houden, is alcoholconsumptie. Alcohol kan het effect of bijwerkingen van bepaalde medicijnen versterken – naast de risico’s voor verkeersveiligheid die alcohol sowieso al met zich meebrengt. Ook hier geldt: bij twijfel niet doen! Neem liever een taxi of vraag of u met iemand kunt meerijden.

Weeg de risico’s af

Tot slot is het als u medicijnen gebruikt voor aandoeningen met symptomen die een negatieve invloed kunnen hebben op uw rijvaardigheid, zoals epilepsie en diabetes, belangrijk om de risico’s voor de verkeersveiligheid af te wegen als u bijvoorbeeld een dosis bent vergeten.

© Syed Z Arfeen
Medisch adviseur
Mei 2016