Blog

Hoog cholesterol: de symptomen

Wat zijn de symptomen van hoog cholesterol?

Een hoog cholesterol wordt wel eens een ‘stille moordenaar’ genoemd. Dit komt omdat deze aandoening zelf geen duidelijke symptomen geeft, terwijl het een belangrijke risicofactor is voor hart- en vaatziekten. Hoog cholesterol kan belangrijke bloedvaten geleidelijk aan doen vernauwen en zelfs blokkeren. Samen met een hoge bloeddruk, diabetes, overgewicht, roken, erfelijkheid en stress kan deze aandoening leiden tot een (mogelijk) fatale hartinfarct of beroerte.

 

Zichtbare symptomen van hoog cholesterol

De enige zichtbare symptomen die mogelijk duiden op een hoog cholesterol duiden zijn:_

  • Gelige knobbeltjes rond de oogleden (xanthelasmata);
  • Een witte ring rond de iris (arcus lipoïdes);
  • Knobbelige verdikkingen op de pezen (xanthomen). Deze verdikkingen zitten meestal op de achillespees en pezen van de handrug. Ze kunnen ook op de pezen van de voet, knie of elleboog zitten.

De overige symptomen van hoog cholesterol zijn indirect van aard. Hiermee bedoelen we dat een hoog cholesterol herkent kan worden door de klachten die (mede door) deze aandoening veroorzaakt worden. Het zijn de symptomen die het gevolg zijn van het dichtslibben van slagaders (aderverkalking).

 

Wat wordt met hoog cholesterol bedoeld?

Voordat we dieper ingaan op de indirecte symptomen van hoog cholesterol, leggen we u eerst uit wat cholesterol is en wat met hoog cholesterol wordt bedoeld. Cholesterol is namelijk niet per se slecht. In tegendeel, cholesterol is een soort vet (lipiden) dat nodig is voor de opbouw van celwanden en de productie van galzuren (noodzakelijk voor de opname van voedingsstoffen door de darmen), verschillende hormonen en vitamine D. Kortom: cholesterol is onmisbaar voor essentiële lichaamsprocessen. Het is echter wel van wezenlijk belang dat cholesterol in precies de juiste hoeveelheden hoeveelheid in het lichaam aanwezig is. Anders veroorzaakt het problemen.

 

Wat is cholesterol?

De meeste cholesterol wordt aangemaakt door de lever. De rest neemt het lichaam op uit voeding. Via de darmen en bloedbaan wordt cholesterol vervolgens ‘bezorgd’ op de plekken in het lichaam waar het nodig is. Voor dit transport wordt cholesterol verpakt in lipoproteïnen (een soort eiwitbolletjes). Hierdoor wordt voorkomen dat dit vet in het bloed gaat klonteren. Er zijn drie soorten lipoproteïnen: HDL, VLDL en LDL. HDL ((Hoge Dichtheid Lipoproteïnen)en VLDL (Zeer Lage Dichtheid Proteïnen) zijn de goede soorten cholesterol. LDL (Lage Dichtheid Lipoproteïnen) is slecht cholesterol, in die zin dat het zich makkelijk hecht aan de binnenbekleding van bloedvaten.

 

Wat is een te hoog cholesterol?

Wanneer er gesproken wordt over een hoog cholesterol, wordt een te hoog gehalte aan LDL-cholesterol bedoeld. Deze variant plakt makkelijk aan de wanden van slagaders, waardoor deze kunnen vernauwen en dichtslibben.

 

Cholesterol bloedonderzoek

Een Cholesterol onderzoek kunt u laten doen bij de huisarts. Tegenwoordig kunt u ook thuis zelf een Cholesterol bloedonderzoek doen. U neemt een bloedmonster en stuurt dit vervolgens op naar het laboratorium. Het bloed wordt getest op aanwezigheid van bepaalde ontstekingswaarden en verschillende vetten, waaronder twee soorten cholesterol: de goede soort HDL en slechte LDL. De onderlinge verhouding is een goede graadmeter voor de kans op hart- en vaatziekten. De uitslag wordt per email toegestuurd.

 

Wat zijn de indirecte symptomen van hoog cholesterol?

Zoals eerder in dit artikel is vermeldt, geeft hoog cholesterol op zich (nagenoeg) geen symptomen. De aderverkalking (atherosclerose) die het kan veroorzaken, kan echter wel klachten geven.

 

Geleidelijk optredende symptomen

Atherosclerose treedt met name op aan de binnenbekleding van de kransslagader, de aorta en vertakkingen van de aorta. De afzetting van cholesterol (atherosclerotische plaques) is een sluipend proces. Langzaam maar zeker raken de slagaders die zijn aangedaan vernauwd, waardoor de doorstroming van (zuurstofrijk) bloed steeds meer wordt gehinderd. Pas wanneer de doorgang 50% door de afzetting van cholesterol is vernauwd, ontstaan er klachten.

 

Ernst & locatie aderverkalking

Welke symptomen er als gevolg van hoog cholesterol optreden, is afhankelijk van de ernst van de aderverkalking en de locatie van de vernauwing. Zo zorgt een verminderde bloedtoevoer naar het hart bijvoorbeeld voor pijn op de borst. Dit wordt ook wel angina pectoris genoemd. In eerste instantie gebeurt dit bij inspanning of stress. De extra zuurstof die het hart hiervoor nodig heeft, wordt dan niet voldoende aangeleverd, hetgeen een drukkende pijn op de borst veroorzaakt. Andere mogelijke signalen zijn onder andere abnormale moeheid, kortademigheid, duizeligheid, zweten en misselijkheid. Wanneer hoog cholesterol leidt tot vaatvernauwing in de benen, is dit het eerst te merken aan symptomen zoals krampende pijn of een moe of doof gevoel in de benen tijdens lopen, traplopen of rennen. Dit wordt ook wel ‘etalagebenen’ genoemd. In de hersenen kan aderverkalking bijvoorbeeld coördinatieproblemen of verlies van gezichtvermogen veroorzaken.

 

Bij een volledige afsluiting van een bloedvat

Wanneer een bloedvat volledig verstopt raakt, krijgt het weefsel dat het vat ‘bedient’, helemaal geen zuurstof meer. In het hart (kransslagader) leidt dit tot een hartinfarct en in de hersenen tot een TIA (bij kortdurend zuurstoftekort) of een beroerte (bij langdurig zuurstoftekort). Dergelijke blokkades zijn meestal het gevolg van een bloedprop die ontstaat op een opengescheurde ophoping van cholesterol (en andere stoffen). De blokkade door zo’n bloedstolsel kan ontstaan op de plek van de scheur zelf, maar ook op een andere plek ‘stroomafwaarts’. Bekende symptomen van een hartinfarct zijn een plotseling optredende, matige tot zeer heftige pijn op de borst. Deze pijn kan uitstralen naar de kaken, de schouders en de rug. De symptomen van een TIA zijn onder andere verlammingsverschijnselen in het gezicht, blindheid aan één of beide ogen of dubbel zien en wartaal uitslaan. Dit soort TIA verschijnselen zijn tijdelijk. Als de klachten niet verdwijnen, is er sprake van een beroerte. Deze twee voorbeelden van de indirecte symptomen hoog cholesterol kunnen een dodelijke afloop hebben.

 

Wat te doen bij de (in)directe symptomen van hoog cholesterol?

Wanneer u zich herkent in de (in)directe symptomen van hoog cholesterol, dient u direct uw huisarts te raadplegen. Met een bloedonderzoek kan worden vastgesteld of u een hoog cholesterol gehalte heeft. Als uw klachten, leeftijd en medische voorgeschiedenis bovendien aderverkalking doen vermoeden, zal u doorverwezen worden voor nader onderzoek. De behandeling van hoog cholesterol bestaat uit leefstijladviezen (gezonde voeding, meer bewegen, niet roken en eventueel afvallen), mogelijk in combinatie met cholesterolverlagende medicatie. Wanneer u (ernstige) aderverkalking heeft, kan een operatieve ingreep overwogen worden.

 

Bronnen: Thuisarts.nlHartenvaatgroep.nlhartstichting.nlVoedingscentrum.nlHartwijzer.nlCholesterolvoorlichting.nl.