Blog

Bewerkt vlees: waar kun je op letten?

Bewerkt vlees: waar kun je op letten?

Al lang is bekend dat bewerkt vlees het risico op darmkanker vergroot. Nu de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bewerkt vlees op de lijst van kankerverwekkende stoffen heeft gezet, veroorzaakt dat de nodige opschudding. Want zijn nu gangbare producten als ham en salami ook al niet meer veilig? Zoals zo vaak wordt de soep gelukkig niet zo heet gegeten.

Van bacon tot soepballen

Bewerkt vlees is vlees dat gerookt, gedroogd of gezouten is, of dat is bewerkt om het smakelijker en langer houdbaar te maken. In dat geval zijn er conserveringsmiddelen aan toegevoegd, zoals natriumnitriet (E250). Door de bewerking kunnen schadelijke stoffen ontstaan. Zo kunnen nitraat en nitriet omgezet worden in schadelijke nitrosamines.

Vleeswaren voor op brood zijn altijd bewerkt. Maar ook vlees dat je bij de warme maaltijd eet, kan bewerkt zijn. Hamburgers en gehakt gelden als bewerkt vlees als er zout of chemische additieven in zitten. Dat kun je zien aan de ingrediëntenlijst op de verpakking. Ook kant-en-klare maaltijden en soepen bevatten vaak bewerkt vlees, zoals salami op pizza en soepballen in de soep.

Het gaat bij bewerkt vlees dus om een veelheid aan producten, zoals:

  1. ham
  2. bacon
  3. cervelaat
  4. salami
  5. knakworst
  6. rookworst
  7. leverworst
  8. gekruide hamburgers
  9. gekruid gehakt
  10. boomstammetjes
  11. saucijsjes
  12. speklappen
  13. corned beef
  14. biltong
  15. kant-en-klare gehaktballen
  16. Er zijn grotere risicofactoren

    Dikke darmkanker is de op één na meest voorkomende soort kanker. In Nederland krijgt ongeveer 1 op de 20 mensen darmkanker. Dat zijn er 5 op de 100. Het risico op darmkanker is dus gemiddeld 5%. Volgens het kankeragentschap van de WHO verhoogt elke 50 gram consumptie bewerkt vlees per dag het risico op darmkanker met 18%. Bij mensen die gemiddeld 50 gram bewerkt vlees per dag consumeren, komt het risico uit op bijna 6%. Bij een dagelijkse consumptie van 100 gram stijgt het risico naar bijna 7%.

    Het gaat dus om een relatief kleine risicostijging. Bovendien wordt het risico op darmkanker ook beïnvloed door andere factoren, zoals onvoldoende bewegen, overgewicht en weinig groente en fruit eten. Niet roken, matig zijn met alcohol en een goed gewicht doen veel meer voor je gezondheid dat het schrappen van vleeswaren van je menu. Daar komt bij dat vlees, en ook bewerkt vlees, ook veel nuttige stoffen bevat die het lichaam nodig heeft. Denk aan eiwit, B-vitamines en ijzer. De uitdaging voor de wetenschap is dus om de voor- en nadelen van vlees eten af te wegen en op basis daarvan met een advies te komen.

    Alles met mate

    Vooralsnog blijft de gulden regel: varieer en eet alles met mate. Met het oog op de consumptie van zout en verzadigd vet, adviseert het Voedingscentrum al vleeswaren bij uitzondering te eten. Daarnaast geldt een advies van maximaal 500 gram rood vlees per week. Hiermee wordt vlees bedoeld van onder andere runderen, lammeren, geiten en varkens.

    In Nederland eten mannen gemiddeld 136 gram vlees per dag en vrouwen 92 gram. Daarvan is meer dan de helft bewerkt vlees. Mannen komen dan op zo’n 75 gram bewerkt vlees per dag en vrouwen op ruim 50 gram. Met het oog op de gezondheid mag dat dus wel wat minder. Kies als hartig beleg op brood bijvoorbeeld voor kaas, vis, sandwichspread of houmous. Extra gezond maak je het met komkommer of tomaat. En als je vlees eet, kies dan bij voorkeur voor naturel vlees en kruid het zelf. Ook goed om te weten: biologische vleeswaren bevatten de helft minder nitriet dan gangbare. Eet smakelijk!

    Bronnen: Voedselconsumptie (VCP 2007-2010), Voedingscentrum, Darmkanker.info, Bionext.nl