Blog

Antibioticaresistentie

Antibioticaresistentie

Resistent voor antibiotica

De uitbraak van nieuwe en moeilijk te behandelen ziektes zoals varkensgriep en ebola trekken veel aandacht vanwege hun verwoestende effect op het menselijk leven.

Steeds groter probleem

Er is echter weinig aandacht voor het zich langzaam ontwikkelende probleem van antimicrobiële resistentie, waarbij behandelbare bacteriële, virus- en schimmelinfecties resistent worden voor bestaande behandelingen. Als veel voorkomende aandoeningen zoals luchtweginfecties of blaasontstekingen niet meer behandeld kunnen worden, zijn de gevolgen waarschijnlijk verwoestender dan enig ander gezondheidsprobleem waarmee de mensheid wordt geconfronteerd.

Hieronder bespreken we de meest voorkomende bronnen van infecties en hun toenemende antibioticaresistentie.

Antibiotica als behandeling

Lichaamsvreemde bacteriën verstoren het normaal functioneren van cellen, met als gevolg klachten en ziektes. De levende bacteriën vermenigvuldigen zich en verspreiden zich door het geïnfecteerde orgaan en de rest van het lichaam. Het lichaam reageert door het immuunsysteem te activeren om de strijd met de bacteriën aan te gaan. Wie de strijd wint, is afhankelijk van wie het sterkst is.

Sinds de ontdekking door Alexander Fleming in 1928, zijn antibiotica een geducht wapen in de strijd tegen bacteriën. Verschillende antibiotica werken op verschillende manieren en doden verschillende bacteriën. Sommige breken de beschermende celwand af, anderen schakelen schadelijke eiwitten uit.

Waar wordt antibiotica voor gebruikt?

Antibiotica worden tegenwoordig vaak gebruikt om infecties te voorkomen en te genezen. Zo worden bijvoorbeeld voorafgaand aan operaties, chemotherapie of transplantaties antibiotica gegeven om infecties te voorkomen. Daarnaast worden met grote regelmaat antibiotica voorgeschreven voor de behandeling van luchtweginfecties, blaasontstekingen, oorontstekingen, huidinfecties en inwendige infecties, waardoor miljoenen levens worden gered.

Resistentie

Bacteriën zijn levende organismen die zich snel vermenigvuldigen en ontwikkelen. Door deze reproductie worden mutaties doorgegeven aan nieuwe bacteriën, waardoor deze resistent worden voor antibiotica. Ze ontwikkelen bijvoorbeeld ondoordringbare celwanden, afwijkende eiwitstructuren of produceren enzymen die antibiotica afbreken.

Dus als antibiotica worden gebruikt, dan doden deze de zwakkere en niet-resistente bacteriën, maar hebben de resistente bacteriën des te meer ruimte om zich te vermenigvuldigen en te verspreiden.

Drie veel voorkomende bacteriën zijn:

  1. Klebsiella
  2. E.Coli
  3. Acinetobacter Baumanii

Deze bacteriën kunnen voor mond-, huid- en darminfecties zorgen en zijn al deels resistent. Er is ook een resistente stam van de geslachtsziekte gonorroe die al bijna onbehandelbaar is.

Oorzaken antibioticaresistentie

De toename van antibioticaresistentie is toe te schrijven aan een combinatie van verschillende factoren.

Toename gebruik antibiotica

Bekend is dat het toegenomen gebruik van antibiotica leidt tot een toename van resistente organismen. Het afgelopen decennium is het antibioticagebruik onder mensen wereldwijd met 40% gestegen. De veeteeltindustrie dient de helft van alle antibiotica wereldwijd toe aan dieren om te voorkomen dat ze ziek worden. Dit grootschalige gebruik vergroot het aantal resistente bacteriën.

Slechte hygiëne

Slechte hygiëne helpt de resistente bacteriën vervolgens om zich te verspreiden. Geïnfecteerde personen kunnen ziektes overbrengen op anderen. In ziekenhuizen zitten veel patiënten relatief dicht op elkaar en als er geen strikte hygiëne in acht wordt genomen, is er een hoog risico op verspreiding van resistente bacteriën, met name de MRSA-bacterie (ook wel ziekenhuisbacterie genoemd).

Weinig nieuwe antibiotica

Verder zijn er weinig nieuwe antibiotica ontdekt. De afgelopen 40 jaar zijn er maar twee nieuwe groepen antibiotica ontdekt. Aangezien het wel 15 jaar kan duren, het meer dan 1 miljard euro kan kosten om een nieuw antibioticum te ontdekken en resistentie zich snel ontwikkelt, richt de farmaceutische industrie zich op andere, meer winstgevende medicijnen.

Mogelijke gevolgen

Naar schatting zijn resistente infecties verantwoordelijk voor 700.000 sterfgevallen wereldwijd elk jaar. Verwacht wordt dat dit aantal zal stijgen tot 10 miljoen gevallen elk jaar in 2050, waarmee het de belangrijkste doodsoorzaak onder mensen zou worden. Het zou ook routineoperaties en kankerbehandelingen riskanter maken voor patiënten, resulterend in meer overlijdens.

Nog afgezien van de menselijke kosten, zouden ook het verlies van arbeidsjaren en de hogere gezondheidskosten een significante invloed hebben op de wereldwijde economie, en dus op het leven van iedereen.

Behandeling

Resistentie tegen medicijnen is onvermijdelijk. Maar de snelheid waarmee resistentie zich ontwikkelt en verspreidt kan significant worden teruggedrongen als mensen, gezondheidswerkers en instanties de adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie opvolgen.

Personen zouden de volgende voorzorgsmaatregelen kunnen nemen:

  1. Regelmatig handen wassen.
  2. Altijd condooms gebruiken.
  3. Zich laten inenten tegen bekende ziektes.
  4. Contact met zieken vermijden.
  5. Alleen antibiotica gebruiken als het noodzakelijk is en de kuur altijd afmaken.

Gezondheidswerkers moeten na elke patiënt hun handen wassen en alleen antibiotica voorschrijven als dat noodzakelijk is.

Toezicht houden

Ondertussen is het de taak van de verantwoordelijke instanties om toezicht te houden op infectiebeheersing en antibioticagebruik, en om innovatieve initiatieven voor behandelingen met nieuwe antibiotica te ondersteunen. Hopelijk kunnen deze inspanningen er samen voor zorgen dat de gevolgen van resistente bacteriën te overzien blijven!

© Syed Z Arfeen
Medisch adviseur
December 2016